ماده 20 قانون تجارت

ماده 20 قانون تجارت شروع فعالیت مربوط به شرکت های تجاری است. ثبت شرکت های تجاری بر اساس موارد مربوط به قانون تجارت شکل گرفته اند و دارای قواعد و مقرراتی هستند. از این رو در ادامه متن زیر نکات تخصصی به متقاضیان ارائه می شود.

ماده ۲۰ قانون تجارت

زمینه فعالیت شرکت ها در ماده 20 قانون تجارت این گونه ذکر شده است که به طور کامل به مبحث شرکتهایی تجارتی، اقسام آنها و قواعد راجع به آنها می پردازد این موضوع یکی از مهمترین بخشهای قانون تجارت است.

در ادامه به خلاصه ای از ماده 20 قانون تجارت می پردازیم که راهنمای شما عزیزان خواهد بود. هم چنین می توانید به صورت مستقیم با شماره تماس مجتمع حقوقی ایلیا تماس بگیرید و سوالات خود را از وکلای حقوقی بپرسید.

در ماده 20 قانون مزبور فقط به اقسام آن اکتفا گردیده، لیکن در سایر مواد مربوط به هر یک، تعریف و دیگر مشخصات و خصوصیات آن ها مورد توجه قرار گرفته است که مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

طبق ماده 20 قانون تجارت جمهوری اسلامی ایران ، شرکت های تجاری بر 7 قسم است:

• ثبت شرکت سهامی خاص
• ثبت شرکت با مسئولیت محدود
• ثبت شرکت تضامنی
• تشکیل شرکت مختلط غیر سهامی
• ایجاد شرکت مختلط سهامی
• شرکت نسبی
• نحوه تشکیل شرکت تعاونی تولید و مصرف

انواع شرکت ها بر اساس ماده 20 قانون تجارت

شرکت سهامی : شرکت سهامی، شرکتی است که سرمایه ی آن به سهام تقسیم شده و مسئولیت صاحبان سهام، محدود به مبلغ اسمی سهام آن هااست.ابن شرکت، بازرگانی محسوب می شود ولو این که موضوع عملیات آن امور بازرگانی نباشد.

در شرکت سهامی تعداد شرکا نباید از سه نفر کمتر باشد.شرکت سهامی خود به 2 نوع تقسیم می شود: نوع اول: شرکت هایی که موسسین آنها قسمتی از سرمایه ی شرکت را از طریق فروش سهام به مردم تامین می کنند. این گونه شرکت ها، شرکت سهامی عام نامیده می شوند.

به عبارتی دیگر، شرکت سهامی عام شرکتی است که حداقل 51 درصد سهام آنان از طریق بورس به عموم مردم واگذار شده باشد. شرکت های سهامی عام، تنها شرکت هایی هستند که در بورس پذیرفته می شوند.

نوع دوم: شرکت هایی که تمام سرمایه ی آن ها در موقع تاسیس، منحصراً توسط موسسین تامین گردیده است. این گونه شرکت ها، شرکت سهامی خاص نامیده می شوند.

تبصره: در شرکت های سهامی عام، عبارت «شرکت سهامی عام» و در شرکت های سهامی خاص، عبارت «شرکت سهامی خاص» باید قبل از نام شرکت یا بعد از آن، بدون فاصله با نام شرکت در کلیه ی اوراق و اطلاعیه ها و آگهی های شرکت به طور روشن و خوانا قید شود.

در موقع تاسیس ، سرمایه شرکت های سهامی عام از 5 میلیون ریال و سرمایه شرکت های سهامی خاص از یک میلیون ریال نباید کمتر باشد.

در شرکت های سهامی خاص، کلیه ی سهام شرکت در دست سهامداران و اعضای هیئت مدیره که نام آن ها در اساسنامه و مدارک شرکت درج شده است بوده و افراد دیگر فقط در صورتی می توانند از سهام این شرکت ها برخوردار گردند که با تنظیم صورتجلسه ورود به شرکت و انتقال سهام، بخشی از سهام را تصاحب نمایند. (مواد 5-4-3-2-1 لایحه ی اصلاحی قانون تجارت)

مراحل تشکیل شرکت سهامی عام

فرآیند تشکیل شرکت سهامی عام در ایران در 5 مرحله اصلی انجام می‌شود که در ادامه به توضیح آن‌ها می‌پردازیم:

مرحله اول – اقدامات مقدماتی موسسین و مدارک مورد نیاز برای ثبت شرکت سهامی عام:

1. افتتاح حساب بانکی به نام شرکت در حال تاسیس: پیش از هر اقدامی، موسسین باید حساب بانکی افتتاح کنند. تمامی وجوه مربوط به سرمایه اولیه شرکت باید به این حساب واریز شود.
2. تامین سرمایه اولیه مورد نیاز
3. تهیه و ارائه اسناد و مدارک لازم به اداره ثبت شرکت‌ها: پس از افتتاح حساب و تامین سرمایه اولیه، موسسین باید اسناد زیر را تنظیم کرده و به اداره ثبت شرکت‌ها تحویل دهند تا فرآیند بررسی و تایید تشکیل شرکت آغاز گردد:

• اظهارنامه ثبت شرکت سهامی عام
• پیش‌نویس اساسنامه شرکت
• پیش‌نویس اعلامیه پذیره‌نویسی سهام

مرحله دوم – دریافت مجوز قانونی برای آغاز پذیره‌نویسی سهام:

پس از آن که موسسین تمامی اسناد و مدارک لازم را به اداره ثبت شرکت‌ها ارائه کردند، این اداره موظف است با بررسی دقیق محتوا و صحت مدارک، احراز شرایط قانونی تاسیس شرکت سهامی عام را انجام دهد و به موجب ماده 25 قانون بازار اوراق بهادار، موافقت سازمان بورس را برای تشکیل آن شرکت اخذ کند و در نهایت، مجوز پذیره‌نویسی توسط اداره ثبت شرکت‌ها صادر خواهد شد.

مرحله سوم – پذیره‌نویسی سهام و تنظیم ورقه تعهد سهم:

مرحله سوم در تشکیل شرکت سهامی عام، مربوط به پذیره‌نویسی سهام و امضای ورقه تعهد سهم است. روند انجام پذیره‌نویسی به شرح زیر است:

1. انتشار اعلامیه پذیره‌نویسی: مطابق با ماده 11 لایحه الحاقی قانون تجارت، موسسین مکلف‌اند پس از اخذ مجوز پذیره‌نویسی از مرجع ثبت شرکت‌ها، اعلامیه پذیره‌نویسی را در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار منتشر کنند.
2. فرآیند پذیره‌نویسی و امضای ورق تعهد سهم: بر اساس ماده 12 لایحه اصلاحی قانون تجارت، اشخاصی که تمایلی به خرید سهام دارند باید در مدت تعیین‌شده در اعلامیه، به بانک معرفی‌شده مراجعه کنند. در آن‌ جا هر پذیره‌نویس موظف است ورقه تعهد سهم را امضا نماید و مبلغ نقدی مقرر برای هر سهم را به حساب شرکت در حال تاسیس واریز کند. پس از انجام این مراحل، بانک رسید رسمی پرداخت را به پذیره‌نویس تحویل می‌دهد.
3. تعیین مهلت پذیره‌نویسی: طبق ماده 12 و 16 لایحه اصلاحی قاون تجارت، مدت زمان پذیره‌نویسی توسط موسسین تعیین می‌شود و در متن اعلامیه به صورت واضح ذکر می‌گردد. همچنین موسسین مجاز هستند که مدت پذیره‌نویسی را تمدید کنند.
4. آثار حقوقی پذیره‌نویسی: پس از تکمیل فرآیند پذیره‌نویسی و پرداخت مبالغ نقدی، به هر پذیره‌نویس ورقه تعهد سهم داده می‌شود.
5. محتوای طرح اعلامیه پذیره‌نویسی: بر اساس ضوابط قانونی، اعلامیه باید شامل این موارد باشد: مشخصات و نام کامل شرکت در شرف تاسیس، اسامی و سوابق موسسین شرکت، موضوع فعالیت شرکت و میزان سرمایه کل (اعم از نقدی و غیرنقدی)، حداقل تعداد سهامی که هر پذیره‌نویس باید تعهد کند، مبلغ نقدی قابل پرداخت برای هر سهم و شماره حساب بانکی مربوطه، مدت زمان تعیین‌شده برای پذیره‌نویسی و امکان تمدید آن، آدرس محل پذیره‌نویسی و بانک عامل، توضیحات کامل درباره نحوه تخصیص سهام و تعهدات پذیره‌نویسان و غیره.

مرحله چهارم – تشکیل مجمع عمومی موسس، تصویب اساسنامه نهایی و انتخاب ارکان شرکت:

پس از اتمام سه مرحله پیشین، موسسین و پذیره‌نویسان باید برای نهایی کردن فرآیند تاسیس شرکت، گردهم آیند. این گردهمایی رسمی با عنوان مجمع عمومی موسس شناخته می‌شود و یکی از مهم‌ترین ارکان در تشکیل شرکت سهامی عام به شمار می‌آید.

مرحله پنجم- ثبت نهایی شرکت سهامی عام:

آخرین گام در تاسیس شرکت سهامی عام، ثبت رسمی شرکت در مرجع ثبت شرکت‌ها است. در این مرحله، پس از برگزاری مجمع عمومی موسس و تصویب اساسنامه، شرکت وارد مرحله‌ای می‌شود که طی آن شخصیت حقوقی آن رسمیت یافته و موجودیت قانونی خود را آغاز می‌کند.

در این مرحله موسسین باید نسخه نهایی اساسنامه مصوب مجمع عمومی موسس، صورت‌جلسه مجمع و اعلام قبولی مدیران و بازرسان را به مرجع ثبت تسلیم کنند.

ثبت شرکت باید ظرف مدت 6 ماه از تاریخ تسلیم اظهارنامه انجام شود و پس از تایید اداره ثبت، آگهی تاسیس در روزنامه رسمی منتشر می‌شود.

در صورت عدم ثبت شرکت در مهلت مقرر، پذیره‌نویسان حق دریافت وجوه پرداختی خود را دارند، هزینه‌های تاسیس بر عهده موسسین خواهد بود و موسسین نسبت به اقدامات انجام‌شده مسئولیت تضامنی پیدا می‌کنند.

شرکت با مسئولیت محدود : شرکت با مسئولیت محدود شرکتی است که بین دو یا چند نفر برای امور تجارتی تشکیل شده وهر یک از شرکا، بدون این که سرمایه به سهام یا قطعات سهام تقسیم شده باشد، فقط تا میزان سرمایه ی خود در شرکت، مسئول قروض و تعهدات شرکت است.

در اسم شرکت باید عبارت (با مسئولیت محدود) قید شود. در غیر این صورت، آن شرکت در مقابل اشخاص ثالث شرکت تضامنی محسوب و تابع مقررات آن خواهد بود. اسم شرکت نباید متضمن اسم هیچ یک از شرکا باشد، والا شریکی که اسم او در اسم شرکت قید شده در مقابل اشخاص ثالث، حکم شریک ضامن در شرکت تضامنی را خواهد داشت.

شرکت با مسئولیت محدود وقتی تشکیل می شود که تمام سرمایه ی نقدی تادیه و سهم الشرکه ی غیر نقدی نیز تقویم و تسلیم شده باشد. در شرکت نامه باید صراحتا قید شده باشد که سهم الشرکه های غیر نقدی هر کدام به چه میزان تقویم شده است.  فایده ای که شرکت های با مسئولیت محدود دارند، این است که شرکت های سهامی غالبا احتیاج به سرمایه های مهم دارند. ناچارند شریک بیشتری داشته باشند.

به این جهت مقررات زیادی درباره ی آن ها وضع شده که رعایت تمام آن ها از عهده  اشخاصی که می خواهند شرکای محدودی داشته باشند خارج است. بر عکس، شرکت های با مسئولیت محدود، از این قیود تا اندازه ای آزاد هستند.

(این گونه شرکت ها اغلب از اشخاصی تشکیل می شوند که با یکدیگر دوست و یا همکارند و در حقیقت شرکتی فامیلی اند) در ممالک خارج هم، گر چه گاهی اتفاق می افتد که شرکت با مسئولیت محدود دارای شرکای زیادی باشد ولی اکثرا شرکا محدود و انگشت شمارند.

مراحل تشکیل شرکت با مسئولیت محدود

تاسیس یک شرکت با مسئولیت محدود، فرآیندی دقیق و قانونی دارد که باید مطابق با قانون تجارت و دستورالعمل‌های اداره ثبت شرکت‌ها انجام شود. این فرآیند شامل 3 مرحله است که هر کدام نقش کلیدی در شکل‌گیری شخصیت حقوقی شرکت دارند. این مراحل عبارتند از:

1. تنظیم شراکت‌نامه و امضای آن: شراکت‌نامه مهم‌ترین سند اولیه در تاسیس شرکت با مسئولیت محدود است و نقش اساسنامه در شرکت‌های سهامی را ایفا می‌کند. این سند چارچوب حقوقی و عملیاتی شرکت را مشخص می‌کند و باید توسط تمامی شرکا امضا شود.
2. تایید و پرداخت میزان سرمایه شرکت: گام بعدی پس از تنظیم شراکت‌نامه، تایید سرمایه شرکت و واریز آن به حساب بانکی است. این مرحله تضمین می‌کند که سرمایه شرکت به صورت واقعی موجود است و می‌تواند به فعالیت‌های اقتصادی اختصاص یابد.
3. ثبت شرکت در اداره ثبت شرکت‌ها: مرحله نهایی تاسیس شرکت با مسئولیت محدود، ثبت رسمی شرکت در اداره ثبت شرکت‌ها است. این مرحله، شرکت را به عنوان یک شخصیت حقوقی مستقل و قابل شناسایی قانونی معرفی می‌کند.
   مهم‌ترین مراحل ثبت شرکت عبارتند از:
   تکمیل مدارک، ارائه مدارک به اداره ثبت، صدور آگهی تاسیس و آغاز فعالیت قانونی.

شرکت تضامنی: شرکت تضامنی شرکتی است که در تحت اسم مخصوص برای امور تجارتی بین دو یا چند نفر با مسئولیت تضامنی تشکیل می شود. اگر دارایی شرکت برای تادیه ی تمام قروض کافی نباشد، هر یک از شرکا مسئول پرداخت تمام قروض شرکت است.

هر قراردادی که بین شرکا بر خلاف این ترتیب داده شده باشد، در مقابل اشخاص کان لم یکن خواهد بود. در اسم شرکت تضامنی، باید عبارت (شرکت تضامنی) و لااقل اسم یک نفر از شرکا ذکر شود. در صورتی که اسم شرکت، مشتمل بر اسامی تمام شرکا نباشد باید بعد از اسم شریک یا شرکایی که ذکر شده است عبارتی از قبیل « و شرکا » و یا « و برادران قید شود.» (مواد 117 و 116 قانون تجارت)

شرکت مختلط غیر سهامی : گاهی در عمل دیده می شود که شرکت های سرمایه ای با شرکت های ضمانتی با یکدیگر مخلوط شده و نوع دیگری از شرکت پیدا می شود. به این طریق که یک یا چند شریک ضامن و یک یا چند شریک که مسئولیت آن ها محدود است، هر دو در شرکت واحدی دارای سهم می شوند.

بیشتر در مواردی که تاجری احتیاج به پول دارد و نمی خواهد قرض کند چند شریک در شرکت خود وارد می کند و مسئولیت آن ها را به میزان سرمایه محدود می سازد و خود نام تعهدات شرکت را ضمانت می نماید.

بنابراین اگر پس از استهلاک سرمایه باز هم چیزی از قروض باقی مانده باشد، شریک یا شرکای ضامن متضامناً مسئول پرداخت هستند. به شرکائی که مسئولیت محدودی به میزان سرمایه دارند ارتباط پیدا نمی کند.

لذا شرکت مختلط غیر سهامی ،شرکتی است که برای امور تجارتی در تحت اسم مخصوصی بین یک یا چند نفر شریک ضامن و یک یا چند نفر شریک با مسئولیت محدود بدون انتشار سهام تشکیل می شود.شریک ضامن، مسئول کلیه ی قروضی است که ممکن است علاوه بر دارایی شرکت پیدا شود.

شریک با مسئولیت محدود کسی است که مسئولیت او فقط تا میزان سرمایه ای است که در شرکت گذارده و یا بایستی بگذارد. در اسم شرکت باید عبارت (شرکت مختلط) و لااقل اسم یکی از شرکای ضامن قید شود. (ماده ی 141 قانون تجارت)

شرکت مختلط در دونوع هستند:

• شرکت های مختلط سهامی : ترکیبی از شرکت تضامنی و شرکت سهامی است که در آن یک یا چند نفر شریک ضامن و دارای سهم الشرکه می باشند و بقیه ی سرمایه ، به سهام متساوی القیمه تقسیم شده است. در این مورد احکام شرکت های تضامنی درباره شرکای ضامن و احکام شرکت های سهامی درباره ی صاحبان سهام رعایت می شود.
• شرکت مختلط غیر سهامی : در آن شرکای ضامن با شرکای با مسئولیت محدود هر دو جمع می شوند و شرکای ضامن به طریق شرکت تضامنی و شرکای دیگر به طریق شرکت با مسئولیت محدود، رفتار می نمایند.

شرکت مختلط سهامی: شرکت مختلط سهامی شرکتی است که در تحت اسم مخصوصی بین یک عده شرکای سهامی و یک یا چند نفر شریک ضامن تشکیل می شود.

شرکای سهامی کسانی هستند که سرمایه  آن ها به صورت سهام یا قطعات سهام متساوی القیمه درآمده و مسئولیت آن ها تا میزان همان سرمایه ای است که در شرکت دارند.

شریک ضامن کسی است که سرمایه ی او به صورت سهام درنیامده و مسئول کلیه ی قروضی است که ممکن است علاوه بر دارایی شرکت پیدا شود. در صورت تعدد شریک ضامن، مسئولیت آن ها در مقابل طلبکاران و روابط آن ها با یکدیگر تابع مقررات شرکت تضامنی خواهد بود.

در اسم شرکت باید عبارت (شرکت مختلط) و لااقل اسم یکی از شرکای ضامن قید شود. مدیریت شرکت مختلط سهامی مخصوص به شریک یا شرکای ضامن است. (ماده ی 164-163-162 قانون تجارت)

شرکت نسبی : شرکت نسبی شرکتی است که برای امور تجارتی در تحت اسم مخصوص بین دو یا چند نفر تشکیل و مسئولیت هر یک از شرکا به نسبت سرمایه ای است که در شرکت گذاشته.در اسم شرکت نسبی عبارت (شرکت نسبی)

و لااقل اسم یک نفر از شرکا باید ذکر شود. در صورتی که اسم شرکت مشتمل بر اسامی تمام شرکا نباشد، بعد از اسم شریک یا شرکای ذکر شده عبارتی از قبیل «شرکا» «برادران» ضروری است.

اگر دارایی شرکت نسبی برای تادیه ی تمام قروض شرکت کافی نباشد، هر یک از شرکا به نسبت سرمایه ای که در شرکت داشته، مسئول تادیه قروض شرکت است.

مادام که شرکت نسبی منحل نشده، مطالبه قروض آن باید از خود شرکت به عمل آید. فقط پس از انحلال طلبکاران می توانند با رعایت ماده فوق به تمامی شرکا مراجعه کنند. (187-186-184-183 قانون تجارت)

شرکت نسبی را باید نزدیک ترین شرکت تجاری به شرکت مدنی دانست، زیرا با اندک مسامحه می توان گفت تنها وجه امتیاز این دو، فرض شخصیت حقوقی برای شرکت نسبی است.

شرکت تعاونی تولید و مصرف: شرکت تعاونی تولید شرکتی است که بین عده ای از ارباب حرف تشکیل می شود و شرکای مشاغل خود را برای تولید و فروش اشیا یا اجناس به کار می برند. (ماده 190 قانون تجارت)

نکته قابل ذکر این است که در شرکت های تعاونی، برخلاف شرکت های تجارتی که در آن ها اصولاً حق رای شرکا و سهامداران با میزان سرمایه آن ها در شرکت ارتباط دارد حق رای امضا، به مقدار سرمایه آن ها بستگی ندارد و هر عضو در مجامع عمومی، بدون توجه به مقدار سرمایه ای که در شرکت تعاونی دارد دارای یک رای است که به آن اصل هر عضو یک رای می گویند.

از اینکه تا انتهای مقاله همراه ما بودید صمیمانه سپاسگزاریم.